InScience festival; hoe werken je hersenen?

“InScience is hét Nederlands filmfestival voor de wetenschapsfilm. Via de kunstvorm film en door met elkaar in gesprek te gaan slaat InScience de brug tussen wetenschap en kunst. Wetenschap en kunst zijn verschillende manieren om naar de wereld te kijken, maar voor beiden moet je creatief en nieuwsgierig zijn om op nieuwe ideeën en oplossingen te komen. De wetenschapsfilm is niet alleen een instrument ten dienste van het verhaal van de wetenschap, maar verrijkt het domein van de wetenschap. Waar de wetenschapper gebonden is aan nauwkeurige afspraken, trekt de kunst haar eigen spoor, gaat door waar de wetenschapper moet zwijgen, en daagt zo de wetenschap uit.”

Met exact+ willen we leerlingen meer van de beta-vakken laten zien dan dat ze normaliter bij de verschillende vakken krijgen. Het InScience festival was een mooie gelegenheid om met alle exact+ leerlingen uit 1e, 2e en 3e klas vwo+ om naar een wetenschapsfilm te gaan; de Disney-Pixar film “Inside Out”. “Disney film? Wetenschapsfilm? Allebei dus. De film laat zien wat er in het hoofd van een meisje gebeurd met haar emoties die haar zo goed mogelijk leiden als ze moet verhuizen naar de stad.


Door Job van den Hurk, neurowetenschappen uit Maastricht werd vooraf een geweldige inleiding gegeven over wat neurowetenschappen is en kan. Hij schetste de ontwikkeling van het hersenonderzoek  met als eerste voorbeeld van hersenonderzoek het onderzoek van de (overlevende) slachtoffers van hoofdletsels met bewegings- en denkproblemen zoals Phineas Gage. Door een voortijdige explosie (in 1848) doorboorde een ijzeren staaf de frontale (voorste) hersenkwabben van deze Amerikaanse spoorwegarbeider. Phineas overleefde dit ongeluk, maar zijn gedrag bleek naderhand erg te zijn veranderd. Toen kon men alleen maar van buiten kijken, tegenwoordig kan met echt in de hersenen kijken. En als het ware gedachten lezen. Dit onderzoek doet men in Maastricht met hele sterke magneten. Met functionele magnetische resonantie (fMRI) kan men reacties van het brein te bestuderen in een levend en wakker persoon tijdens het uitvoeren van (denk) taken. Door heel veel opnames te maken van de hersenen van proefpersonen die met een bepaalde opdracht aan het denken zijn, krijgt men daar een plaatje van. Vervolgens kunnen onderzoekers het omgekeerde proces volgen, een plaatje maken van de hersenen en dan ‘ziet’ men de gedachten. Het lukt al om kleine stukjes filmbeeld waar proefpersonen naar kijken  te herkennen aan hun hersenscans.
In de film Inside Out volgen we de emoties van het 11-jarige meisje Riley. Alle mensen worden geleid door hun emoties: Plezier, Angst, Woede, Afkeer en Verdriet. De gepersonifieerde emoties wonen in het hoofdkantoor, het controlecentrum in de geest, waar ze haar adviseren in het alledaagse leven. Ook beheersen ze de herinneringen en sturen ze naar de langetermijngeheugen. Riley heeft moeite zich aan te passen aan haar nieuwe leven nadat ze verhuisden. Terwijl Riley en haar emoties worstelen met de nieuwe situatie, ontstaat er paniek in het hoofdkantoor wanneer Verdriet en Plezier verdwalen in Rileys geest, samen met de kernherinneringen. Uiteindelijk komt het allemaal goed (het is tenslotte een Disney film) en keren ze terug naar het hoofdkantoor, waar de overige emoties alle controle hebben verloren. Plezier en Verdriet zorgen er nieuwe herinneringen ontstaan. Een jaar later is Riley helemaal gewend en hebben de emoties een groter controlepaneel nodig omdat Rileys emoties complexer worden. De puberteit komt er aan.